Coraz więcej par mierzy się z niepłodnością, stąd dieta dla płodności zyskuje na popularności. W tym artykule dowiesz się, jak dieta wpływa na płodność zarówno kobiet, jak i mężczyzn, a także poznasz zalecenia żywieniowe zwiększające szansę na ciążę!

Czym jest niepłodność?

WHO (World Health Organization) definiuje niepłodność jako niemożność zajścia w ciążę w ciągu 12 lub więcej miesięcy regularnego współżycia bez środków antykoncepcyjnych. Szacuje, że nawet 20% par na świecie doświadcza trudności z zajściem w ciążę.

Stąd w ostatnim czasie intensywnie poszukuje się zarówno przyczyn niepłodności jak i czynników wpływających korzystnie na płodność. Okazuje się, że zarówno styl życia jak i nawyki żywieniowe nie pozostają bez znaczenia dla płodności!

Przyczyny niepłodności

Zaburzenia płodności dotykają zarówno kobiet jak i mężczyzn. Niepłodność, w zależności od przyczyny, może być pierwotna bądź wtórna, a także wrodzona bądź nabyta. 

U kobiet zaburzenia płodności mogą dotyczyć gospodarki hormonalnej w przebiegu PCOS, zaburzeń funkcji narządów rozrodczych w przebiegu endometriozy bądź zaburzeń psychicznych czy seksualnych. Na niepłodność mężczyzn mają wpływ zaburzenia hormonalne, a także jakość i ilość nasienia. 

Natomiast zarówno u kobiet jak i u mężczyzn niezwykle istotnym dodatkowym czynnikiem wpływającym na niepłodność jest otyłość i nieodpowiednia dieta.

Czy styl życia i dieta ma wpływ na płodność?

Często podkreśla się, że jednym z istotnych czynników wpływających na zdrowie reprodukcyjne wciąż pozostaje styl życia, a więc aktywność fizyczna, stosowanie używek, spożywanie alkoholu i kofeiny, ilość stresu, masa ciała i codzienne nawyki żywieniowe. 

Żywienie może mieć zarówno negatywny, jak i pozytywny wpływ na płodność kobiet i mężczyzn w zależności od stosowanego wzorca żywieniowego. Znaczenie ma jakość i ilość poszczególnych składników pokarmowych oraz całokształt diety, w tym również jej kaloryczność. Okazuje się, że zarówno dieta hiperkaloryczna, jak i niskokaloryczna, niedoborowa w składniki odżywcze może zakłócać zdrowie reprodukcyjne. 

Odpowiednia, bogata we wszystkie niezbędna składniki odżwycze, dieta może wspierać gospodarkę hormonalną, poprawiać jakość komórek jajowych i plemników, a także wspierać owulację i modulować stan zapalny organizmu. Dlatego dieta dla płodności to czynnik, na który masz realny wpływ i warto ją wdrożyć na jak najwcześniejszym etapie planowania ciąży.

Wpływa masy ciała na niepłodność

Musisz wiedzieć, że masa i skład ciała nie pozostają obojętne dla płodności zarówno u kobiet, jak i u mężczyzn. Niedowaga (BMI <18,5) wiąże się często z niedoborami żywieniowymi, które wywierają niekorzystny wpływ na szereg funkcji organizmu. Skrajnie niska zawartość tkanki tłuszczowej może prowadzić do zaburzeń hormonalnych. W takiej sytuacji reprodukcja nie jest priorytetem, więc organizm, który nie ma wystarczających zasobów odżywczych, będzie blokować funkcje reprodukcyjne.

Czy do zaburzenia płodności może dochodzić w przypadku prawidłowej masy ciała? Oczywiście, że tak.Taka sytuacja nierzadko dotyczy kobiet chcących szybko pozbyć się nadmiernych kilogramów poprzez drastyczne ograniczanie kalorii i niezwykle intensywne treningi, a także kobiety uprawiających sport zawodowo. Długotrwały niedobór energii prowadzi do zaburzeń hormonalnych, które skutecznie hamują owulację u kobiet, a obniżają jakość nasienia u mężczyzn. 

Zarówno zbyt niska, jak i nadmierna tkanka tłuszczowa przyczynia się do zaburzeń funkcji reprodukcyjnych. Tkanka tłuszczowa ma wpływa na układ hormonalny, a jej nadmierna ilość, zwłaszcza w okolicy brzucha (wisceralna tkanka tłuszczowa), może powodować nieregularne miesiączki, zaburzenia owulacji, zaburzenia funkcji endometrium, a w konsekwencji niepłodność. Otyłość wiąże się z licznymi zaburzeniami metabolicznymi i nasilonym stanem zapalnym powodując obniżenie parametrów i jakości plemników.

Stopniowa i skuteczna redukcja masy ciała jest elementem leczenia niepłodności u osób chorujących na chorobę otyłościową. Aby jak najbardziej zwiększyć szansę na zajście w ciążę, warto odpowiednio wcześnie wdrożyć strategie pozwalające na zdrową redukcję tkanki tłuszczowej.

Potrzebujesz pomocy z zaplanowaniem odpowiedniej dla Ciebie drogi? Umów się na konsultację. Nasze dietetyczki pomogą Ci zaplanować strategie dopasowane do Ciebie, które pozwolą na skuteczną redukcję tkanki tłuszczowej i zwiększenie szansy na ciążę!

Dieta dla płodności

Wielokrotnie udowadniano negatywny wpływ diety zachodniej na funkcje reprodukcyjne. Dieta niskoodżywcza, składająca się z wysokorzetworzonych produktów i oczyszczonych produktów zbożowych i obfitująca nasycone kwasy tłuszczowe, cukier oraz sól wpływa niekorzystnie zarówno na owulację u kobiet, jak i jakość nasienia mężczyzn.

Dieta zwiększająca płodność kobiet

Dieta wspierająca płodność kobiet to nie tylko odpowiedni wybór produktów spożywczych. To także nawyki żywieniowe pozwalające utrzymać stabilną glikemię i prawidłową masę ciała. Wrażliwość insulinowa ma ogromny wpływ na owulację i płodność kobiet, ponieważ insulina bezpośrednio wpływa na funkcjonowanie jajników. Aby zadbać o stabilną glikemię, warto regularnie spożywać posiłki i dbać o ich prawidłową kompozycję. a także wybierać produkty o niskim indeksie glikemicznym. Więcej o zdrowych nawykach wspierających prawidłowe wydzielanie glukozy i insuliny przeczytasz w artykule „Dieta w cukrzycy – skuteczne zalecenia dla prawidłowej glikemii„.

Badania pokazują, że modyfikacja diety i stylu życia może pomóc uniknąć niepłodności spowodowanej zaburzeniami owulacji. Dieta dla płodności (dieta propłodnościowa), bogata w jednonienasycone kwasy tłuszczowe, białko roślinne, produkty o niskim indeksie glikemicznym, normotłuszczowy nabiał oraz doborowa w witaminy i składniki mineralne wiąże się więc z mniejszym ryzykiem niepłodności.

Stres oksydacyjny może upośledzać przebieg prawidłowej owulacji i stanowić czynnik wywołujący zaburzenia hormonalne. Dlatego dieta dla płodności kobiet powinna obfitować w różne antyoksydanty. Dieta przeciwzapalna zawiera różnokolorowe owoce i warzywa bogate w przeciwutleniacze (np. jagody, maliny, pomarańcze, kiwi, marchewka, dynia, papryka). Efekt przeciwzapalny diety wzmacniają także zdrowe tłuszcze roślinne zawierające nienasycone kwasy tłuszczowe, które powinny dominować w diecie nad tłuszczami zwierzęcymi, obfitującymi w nasycone kwasy tłuszczowe.

Wysoka wartość odżywcza również nie pozostaje bez znaczenia. Aby dieta miała pozytywny wpływ na płodność, musi być doborowa w składniki odżywcze. Przed ciążą szczególnie warto zadbać o odpowiednią podaż kwasu foliowego, żelaza, jodu i witaminy D.

Dieta zwiększająca płodność mężczyzn

90% przyczyn niepłodności u mężczyzn wynika z małej ilości plemników i/lub ich niskiej jakości. Wiele najnowszych badań potwierdziło, że jakość diety jest jednym z głównych czynników bezpośrednio wpływających na jakość plemników. Zdrowy styl życia pozwala zachować prawidłowe funkcje reprodukcyjne.

Dieta bazująca na modelu śródziemnomorskim o profilu przeciwzapalnym okazuje się być najbardziej korzystna dla wsparcia męskiej płodności. Uwzględnienie w diecie źródeł antyoksydantów (witaminy E, witaminy C, beta-karotenu, cynku, selenu, likopenu), a także kwasów omega 3, kwasu foliowego i witaminy D oraz zadbanie o odpowiednią jakość tłuszczów w diecie wpływa na poprawę jakości nasienia.

Natomiast dieta o modelu zachodnim, zawierająca wysoko przetworzone produkty, duże ilości mięsa, zwłaszcza przetworzonego, wysoką zawartość tłuszczów zwierzęcych, słodycze i słodzone napoje oraz alkohol będzie wpływa niekorzystnie na jakość nasienia.

Dieta wspierająca płodność – co jeść a czego unikać

Zastanawiasz się jak powinna wyglądać dieta dla płodności? Dieta dla płodności to dobrze zbilansowana dieta bazująca na niskoprzetworzonej żywności, bogata w nienasycone kwasy tłuszczowe, a więc oleje, orzechy czy nasiona, białko pochodzenia roślinnego, błonnik, pełnoziarniste produkty zbożowe oraz warzywa i owoce bogate w przeciwutleniacze, witaminy i składniki mineralne. 

Zapisz się do newslettera, ebook już na Ciebie czeka!

Tylko wartościowe treści i praktyczne wskazówki.

• 40 stron wiedzy o niedoborach żelaza
• Najnowsze zalecenia i praktyczne wskazówki
• 7-dniowy jadłospis + gotowa lista zakupów

Podaj email

Dieta na płodność – co jeść?

Zatem, co jeść aby zwiększyć płodność? Jeżeli zależy Ci na zwiększeniu szansy na ciążę, dbaj by w Twojej diecie znalazły się:

• różnokolorowe owoce i warzywa
• nasiona roślin strączkowych np. fasola, ciecierzyca, soja, soczewica
• tłuste i ryby morskie np. łosoś, makrela, halibut, śledź, dorsz
• chude mięso drobiowe
• jajka
• naturalne orzechy, pestki i nasiona oraz pasty orzechowe bez dodatku cukru i soli
• awokado i oleje bogate w jednonienasycone kwasy tłuszczowe (np. oliwa, olej rzepakowy)
• pełnoziarniste produkty zbożowe np. pieczywo razowe, pełnoziarnisty makaron, grube kasze, płatki zbożowe
• niskoprzetworzone płatki zbożowe np. owsiane, jaglane, żytnie, orkiszowe
• nabiał, zwłaszcza fermentowany np. jogurt, kefir, maślanka

Czego unikać w diecie wspierającej płodność?

Dieta dla płodności powinna eliminować produkty wysokoprzetworzone, produkty bogate w nasycone kwasy tłuszczowe i tłuszcze trans, cukier i sól. Ponadto warto eliminować nadmiar białka zwierzęcego i alkohol.

• oczyszczone produkty zbożowe i pieczywo cukiernicze 
• czerwone mięso, zwłaszcza przetworzone np. wędliny, kiełbasy, parówki, konserwy mięsne
• słodycze i słodzone napoje
• fast-foody i produkty wysokoprzetworzone
• tłuszcze zwierzęce np. masło, smalec, łój, tłuste mięsa i nadmiar tłustego nabiału
• oleje tropikalne np. olej kokosowy, olej palmowy, masło shea
• nadmiar białka zwierzęcego w diecie
• alkohol

Podsumowanie – dieta dla płodności

• Żywienie może mieć zarówno negatywny, jak i pozytywny wpływ na płodność kobiet i mężczyzn w zależności od stosowanego wzorca żywieniowego.
  
• Zarówno dieta hiperkaloryczna, jak i niskokaloryczna, niedoborowa w składniki odżywcze może zakłócać zdrowie reprodukcyjne.
  
• Odpowiednio wcześnie zaplanowana, stopniowa i skuteczna redukcja masy ciała jest elementem leczenia niepłodności u osób chorujących na chorobę otyłościową.
  
• Dieta niskoodżywcza, składająca się z wysokorzetworzonych produktów i oczyszczonych produktów zbożowych i obfitująca nasycone kwasy tłuszczowe, cukier oraz sól wpływa niekorzystnie zarówno na owulacji jak i jakość nasienia.
  
• Dieta bazująca na modelu śródziemnomorskim o profilu przeciwzapalnym okazuje się być najbardziej korzystna dla wsparcia płodności.
  
• Dieta dla płodności to dobrze zbilansowana dieta bazująca na niskoprzetworzonej żywności, bogata w nienasycone kwasy tłuszczowe, a więc oleje, orzechy czy nasiona, białko pochodzenia roślinnego, błonnik, pełnoziarniste produkty zbożowe oraz warzywa i owoce bogate w przeciwutleniacze, witaminy i składniki mineralne.
  
• Dieta dla płodności płodność powinna eliminować produkty wysokoprzetworzone, produkty bogate w nasycone kwasy tłuszczowe i tłuszcze trans, cukier i sól. Ponadto warto eliminować nadmiar białka zwierzęcego i alkohol.

Źródła

1. M. Silano, G. P. Milani, K. Łakoma, O. Kukharuk, and D. Sli˙ Z, “The Influence of Metabolic Factors and Diet on Fertility,” Nutrients 2023, Vol. 15, Page 1180, vol. 15, no. 5, p. 1180, Feb. 2023, doi: 10.3390/NU15051180.
2. Kuczyński W., Kurzawa R. i in.(2012). Rekomendacje dotyczące diagnostyki i leczenia niepłodności – skrót. Ginekol Pol. 2, 83, 149-154
3. Jeznach-Steinhagen A., Czerwonogrodzka-Senczyna A. (2012). Postępowanie dietetyczne jako element leczenia zaburzeń płodności u mężczyzn z obniżoną jakością nasienia. Via Medica
4. Willett, W., Rosner, B., Rich-Edwards, J., & Chavarro, J. (2007). Diet and Lifestyle in the Prevention of Ovulatory Disorder Infertility. Obstetrics & Gynecology, 110(5), 1050–1058. https://doi.org/10.1097/01.AOG.0000287293.25465.e1 
5. Barańska M., Issat T., Jeznach-Steinhagen A., Strucińska M., Weker H., Więch M., Zaręba-Szczudlik J. (2021). Poradnik żywienie kobiet w ciąży – teoria i praktyka. Weker H. (red). Warszawa: PZWL Wydawnictwo Lekarskie.
6. Salas-Huetos A, Bulló M, Salas-Salvadó J. Dietary patterns, foods and nutrients in male fertility parameters and fecundability: a systematic review of observational studies. Hum Reprod Update. 2017 Jul 1;23(4):371-389. doi: 10.1093/humupd/dmx006. PMID: 28333357.